CADR คืออะไร? ตัวเลขที่สำคัญที่สุดของเครื่องฟอกอากาศ

CADR ย่อมาจาก Clean Air Delivery Rate คือปริมาณอากาศที่ปราศจากฝุ่นซึ่งเครื่องฟอกอากาศปล่อยออกมาได้ วัดเป็นลูกบาศก์เมตรต่อชั่วโมง (m³/h) หรือลูกบาศก์ฟุตต่อนาที (CFM) ยิ่ง CADR สูง เครื่องก็ยิ่งฟอกอากาศในห้องได้เร็ว ในบรรดาตัวเลขทั้งหมดบนสเปกชีต นี่คือค่าที่บอกได้ตรงที่สุดว่าอากาศในห้องคุณจะสะอาดเร็วแค่ไหน

ถ้าจะเทียบเครื่องฟอกอากาศสองรุ่นด้วยตัวเลขเดียว ให้ดู CADR แต่ต้องรู้ด้วยว่ามันวัดอะไร และไม่ได้วัดอะไรบ้าง

CADR วัดอะไร?

CADR รวมสองอย่างไว้ในตัวเลขเดียว:

• ปริมาณลม: พัดลมดันอากาศผ่านไส้กรองได้มากแค่ไหน
• ประสิทธิภาพไส้กรอง: อากาศที่ผ่านไส้กรองหนึ่งรอบ ถูกดักฝุ่นออกไปได้กี่เปอร์เซ็นต์

เครื่องที่ดันอากาศได้ 200 m³/h ผ่านไส้กรองที่ดักฝุ่นได้ 90% จะมี CADR ราว 180 m³/h พัดลมแรงแต่ไส้กรองห่วยก็ได้คะแนนต่ำ ไส้กรองดีแต่พัดลมอ่อนก็เช่นกัน CADR ให้คะแนนกับเครื่องที่ดีทั้งสองด้าน

CADR ทดสอบกันอย่างไร?

วิธีที่รู้จักกันมากที่สุดคือมาตรฐาน AHAM AC-1 ของสมาคมผู้ผลิตเครื่องใช้ไฟฟ้าในบ้านของสหรัฐฯ (Association of Home Appliance Manufacturers) โดยนำเครื่องฟอกอากาศไปวางในห้องทดสอบที่ปิดสนิท ปล่อยฝุ่นเข้าไป แล้ววัดว่าความเข้มข้นของฝุ่นลดลงเร็วแค่ไหนเมื่อเปิดเครื่อง เทียบกับตอนปล่อยให้ฝุ่นตกเองตามธรรมชาติ

AHAM รายงานค่า CADR แยกเป็นสามค่า ตามชนิดของอนุภาค:

ค่า	ขนาดอนุภาค	หมายถึง
ควัน (Smoke)	0.09–1.0 µm	ฝุ่นละเอียด ใกล้เคียง PM2.5 จากควันและการจราจรมากที่สุด
ฝุ่น (Dust)	0.5–3 µm	ฝุ่นทั่วไปในบ้าน
เกสร (Pollen)	5–11 µm	อนุภาคก่อภูมิแพ้ขนาดใหญ่

สำหรับคนส่วนใหญ่ CADR ควันมีประโยชน์ที่สุดในสามค่านี้ เพราะฝุ่นละเอียดดักจับยากที่สุด และเกี่ยวข้องกับหมอกควันและ PM2.5 โดยตรง ส่วนเกสรเป็นอนุภาคใหญ่ กรองง่าย และตกลงพื้นเองได้ด้วย นี่จึงเป็นเหตุผลที่ CADR เกสรมักเป็นตัวเลขที่สูงที่สุดบนกล่อง

นอกสหรัฐฯ มักเห็น CADR อนุภาคเป็นค่าเดียวในหน่วย m³/h ซึ่งส่วนใหญ่ทดสอบตามมาตรฐาน GB/T 18801 ของจีนโดยใช้ควันบุหรี่ ค่านี้ใกล้เคียงกับ CADR ควันของ AHAM มากที่สุด

CFM กับ m³/h

สองหน่วยนี้บอกสิ่งเดียวกัน:

• 1 CFM ≈ 1.7 m³/h
• 1 m³/h ≈ 0.59 CFM

เครื่องที่ระบุ 300 m³/h จะเท่ากับประมาณ 177 CFM ถ้าจะเทียบสเปกจากตลาดอเมริกากับสเปกจากเอเชียหรือยุโรป ให้แปลงหน่วยก่อนทุกครั้ง

เลือกขนาดเครื่องฟอกอากาศจาก CADR

หลักที่ใช้กันทั่วไปคือตั้งเป้าไว้ที่ ประมาณ 4.8 รอบต่อชั่วโมง (ACH) แปลว่าเครื่องควรกรองอากาศได้เท่ากับปริมาตรห้องทั้งห้องเกือบห้ารอบในหนึ่งชั่วโมง นี่คือพื้นฐานของขนาดห้องที่ AHAM แนะนำ ส่วนตารางสเปกของ AirLab ใช้เกณฑ์ที่หลวมกว่าเล็กน้อยคือ 4 รอบต่อชั่วโมง (CADR ÷ 10 ที่เพดานสูง 2.5 m)

สูตรง่าย ๆ คือ:

CADR ที่ต้องการ (m³/h) = พื้นที่ห้อง (m²) × ความสูงเพดาน (m) × 4.8

สำหรับเพดานมาตรฐาน 2.5 m จะได้ประมาณ 12 × พื้นที่ห้องเป็น m² หรือถ้าคิดย้อนกลับ:

พื้นที่ห้องที่แนะนำ (m²) = CADR (m³/h) ÷ 12

CADR (m³/h)	CADR (CFM)	ขนาดห้องที่แนะนำ (เพดาน 2.5 m)
60	35	5 m² (โต๊ะทำงานหรือพื้นที่ส่วนตัว)
120	71	10 m²
180	106	15 m²
300	177	25 m²
450	265	38 m²

ถ้าห้องเพดานสูง เป็นพื้นที่เปิดโล่ง หรืออยากให้อากาศกลับมาสะอาดเร็ว ๆ ช่วงมีควันหรือหมอกควัน ให้เลือกเครื่องใหญ่ขึ้น การเปิดเครื่องใหญ่ที่ความเร็วต่ำซึ่งเงียบกว่า มักสบายกว่าการเปิดเครื่องเล็กที่แรงสุดตลอดเวลา

อย่าเชื่อขนาดห้องที่โฆษณาไว้ทันที

ผู้ผลิตมักระบุขนาดห้องใหญ่กว่าที่หลัก 4.8 ACH รองรับได้มาก หลายแบรนด์ใช้เกณฑ์ของ GB/T 18801 ของจีนที่ยอมให้ต่ำได้ถึงราว 3 รอบต่อชั่วโมง และบางแบรนด์ก็เคลมบนหน้าเว็บเกินกว่านั้นอีก ระดับนี้พอจะรักษาอากาศให้สะอาดในห้องที่ปิดสนิทได้ช้า ๆ แต่ไม่พอจะฟื้นตัวเร็วหลังทำอาหาร จุดธูป หรือหมอกควันจากข้างนอกเข้ามา รีวิวของ AirLab จึงแสดง ขนาดห้องที่ผู้ผลิตเคลมคู่กับขนาดห้องที่เราคำนวณจาก CADR

CADR บอกเวลาจริงเป็นนาทีได้อย่างไร

CADR ยังบอกคร่าว ๆ ได้ว่าต้องใช้เวลาฟอกนานแค่ไหน ในห้องที่อากาศผสมกันทั่วถึง ระดับฝุ่นจะลดลงแบบเอกซ์โพเนนเชียล:

เวลา (นาที) = 60 × ปริมาตรห้อง (m³) ÷ CADR (m³/h) × ln(ระดับเริ่มต้น ÷ ระดับเป้าหมาย)

ลองใช้ห้องทดสอบมาตรฐานของเรา: 9 m² เพดานสูง 2.5 m หรือ 22.5 m³ สมมติว่าต้องการลด PM2.5 จาก 75 µg/m³ ให้เหลือ 15 µg/m³

• เครื่อง 180 m³/h: ประมาณ 12 นาที
• เครื่อง 90 m³/h: ประมาณ 24 นาที

นี่คือตัวเลขจากห้องทดสอบปิดสนิท ในห้องจริงที่มีเฟอร์นิเจอร์ ให้คาดว่าจะนานกว่านี้หลายเท่า ในห้องทดสอบที่มีเฟอร์นิเจอร์ของเรา ใช้เวลานานขึ้นราว 5 เท่า เพราะเฟอร์นิเจอร์ มุมห้อง และอากาศที่ผสมกันไม่ทั่วถึงทำให้ช้าลง เรานำปัจจัยนี้ไปใช้ตอนตรวจสอบ CADR ที่ผู้ผลิตระบุด้วย

CADR ลดลงครึ่งหนึ่ง เวลาฟอกก็นานขึ้นเท่าตัว ความสัมพันธ์แบบเส้นตรงนี้คือเหตุผลที่ CADR สำคัญกว่าคำโฆษณาเรื่องไส้กรองอย่าง “True HEPA” หรือ “H13” เมื่อดูแยกกัน บทความฉลากไส้กรอง HEPA ของเราอธิบายว่าคำเหล่านี้บอกอะไร และไม่ได้บอกอะไร

สิ่งที่ CADR ไม่ได้บอก

CADR มีประโยชน์ แต่ไม่ใช่ทั้งหมด:

• วัดที่ความเร็วพัดลมสูงสุด คนส่วนใหญ่เปิดเครื่องที่ความเร็วต่ำกว่าเพราะความเร็วสูงสุดเสียงดังเกินไป CADR ที่ใช้จริงในชีวิตประจำวันอาจเป็นแค่เศษเสี้ยวของตัวเลขบนกล่อง
• ไม่ได้รวมเรื่องเสียง เครื่องสองรุ่นที่ CADR เท่ากันอาจดังต่างกัน 10 dB ขึ้นไป เครื่องที่คุณปิดเพราะรำคาญเสียง ก็ให้อากาศสะอาดเป็นศูนย์
• วัดกับไส้กรองใหม่ ประสิทธิภาพจะลดลงเมื่อไส้กรองสะสมฝุ่น โดยเฉพาะถ้ายืดเวลาเปลี่ยนไส้กรองออกไป
• ครอบคลุมเฉพาะฝุ่นละอองเท่านั้น CADR อนุภาคไม่ได้บอกอะไรเกี่ยวกับกลิ่น ก๊าซ หรือ VOCs ประสิทธิภาพของคาร์บอนกัมมันต์เป็นอีกเรื่องหนึ่ง
• ห้องแล็บไม่ใช่บ้าน เฟอร์นิเจอร์ ช่องลมรั่ว ประตูที่เปิดไว้ และตำแหน่งวางเครื่อง ล้วนทำให้ผลลัพธ์เปลี่ยนไป
• ไม่ใช่ทุก CADR ที่ผ่านการตรวจสอบจากภายนอก บางแบรนด์ใช้ตัวเลขจากแล็บของตัวเอง และเงื่อนไขการทดสอบก็ต่างกันไปตามมาตรฐาน

AirLab ใช้ CADR อย่างไร

เรามองว่า CADR ที่ระบุไว้เป็น คำกล่าวอ้างที่ต้องพิสูจน์ ไม่ใช่ผลลัพธ์ที่จะนำมาพูดซ้ำ ทุกรีวิวใช้การทดสอบแบบเดียวกันในห้องขนาด 9 m² ที่มีเฟอร์นิเจอร์ เราจุดธูปให้ PM2.5 ขึ้นไปอย่างน้อย 75 µg/m³ แล้วจับเวลาว่าแต่ละความเร็วพัดลมใช้เวลานานแค่ไหนกว่าจะลดลงเหลือ 15 µg/m³

จาก CADR ที่ระบุไว้ เราคำนวณว่า ในห้องของเราควรใช้เวลาฟอกนานเท่าไร โดยเผื่อไว้ว่าห้องที่มีเฟอร์นิเจอร์จะฟอกได้ช้ากว่าห้องทดสอบปิดสนิท จากนั้นนำไปเทียบกับเวลาที่วัดได้จริงที่ความเร็วสูงสุด ถ้าเครื่องช้ากว่าไม่เกิน 15% ผลตรวจสอบจะระบุว่า CADR ตรงกับการทดสอบของเรา ขนาดห้องในรีวิวของเราคำนวณจาก CADR ที่ผ่านการพิสูจน์แล้ว ที่ราว 4 รอบต่อชั่วโมง อ่านสูตรและค่าความคลาดเคลื่อนที่ยอมรับได้ทั้งหมดได้ที่หน้าวิธีการทดสอบ

สรุป

CADR คือวิธีที่เร็วที่สุดในการเทียบว่าเครื่องฟอกอากาศมีพลังฟอกจริงแค่ไหน ให้ดู CADR ควัน (หรือ CADR อนุภาคค่าเดียวในหน่วย m³/h) ตั้งเป้าไว้ประมาณ 12 เท่าของพื้นที่ห้องเป็น m² สำหรับเพดานสูงมาตรฐาน แล้วค่อยดูเรื่องเสียงและค่าใช้จ่ายในการใช้งานที่ความเร็วที่คุณจะใช้จริง

อยากเทียบตัวเลขจริงแล้วใช่ไหม? ดูรีวิวเครื่องฟอกอากาศของเรา เพื่อเทียบ CADR ที่ระบุ ผลที่เราวัดได้ และเวลาที่ใช้ฟอกแบบเคียงข้างกัน